Want ja, dit alles is hoopla-nieuws. Moest u deze blog niet van begin gevolgd hebben dan herhaal ik nog even de definitie: ‘Hoopla nieuws is volgens Brants en Van Praag (2000, p.64) die berichten die een sfeerverslag geven van de campagne, de veelal rituele en sfeerbeelden van politici op pad’. Ook berichtgeving over het persoonlijke leven van de politici wordt tot ‘Hoopla nieuws’ gerekend. In het algemeen betreft het berichtgeving met een hoog entertainment gehalte die de kiezer geen relevante inhoudelijke informatie verschaft over de partijen of over de politici’.

Willen wij dit hoopla-nieuws eigenlijk allemaal wel lezen, of staan wij daar ‘boven’? Publiceren de kranten deze feiten omdat wij het willen lezen, of lezen wij het omdat de kranten het publiceren? Of anders: ‘doet het ons meer lezen, doet dit meer verkopen?’  

In heel wat cursussen die ik in mijn prille loopbaan als communicatiewetenschappelijke student las, kwam ik het begrip ‘tabloidisering’ tegen. Dit begrip omvat vele definities en Doctor Laurence Hauttekeete van de vakgroep communicatiewetenschappen Universiteit Gent beschrijft in haar doctoraatstudie (2005) ‘De tabloidisering van kranten: mythe of feit?’ wat we hieronder moeten verstaan. Zij geeft heel wat definities voor het begrip maar samengevat komt het hierop neer: ‘een verandering in de nieuwswaarden of nieuwsframes enerzijds en een wijziging in de visuele opmaak van de krant anderzijds. Het eerste kenmerk leidt tot een verdrukking van het politieke nieuws ten voordele van het lichtere nieuws. Het andere kenmerk heeft te maken met een toegenomen belang van foto’s en een focus op het aantrekken van lezers en niet langer op het aanbieden van informatie.’

In deze context interesseert vooral het eerste element ons. Hauttekeete (2002, p.1) meent dat het begrip ‘ideaal is om de media te beschuldigen van sensatiezucht, emotionalisering en personalisering.’ (Ze nuanceert wel dat het begrip meerdere ladingen dekt maar daar gaan we nu niet op in). Dekeyser (Hauttekeete, 2005, p. 83) verwoordt het dan weer mooi als: ‘De media zijn de Mc Donalds van de keuken. Ze leveren hapklare maagvulling in een kleurrijke omgeving.’  Volgens Dekeyser lezen we steeds meer emotie, geweld en dramatiek en rukt daarom de tabloidisering in onze kranten op.

Mag elke krant zich zomaar laten gaan in het publiceren van roddels? Marc Hooghe meent in De Standaard van 24 november dat we bij elk ontbijt in een sfeertje terecht komen waarbij we elke dag getrakteerd worden op een nieuwe portie schandalen en schandaaltjes.  In zijn artikel ‘Gegijzeld door scandalitis’, dat er kwam naar aanleiding van de gelekte liefdesmails (tussen u weet wel wie), ziet hij drie oorzaken voor die trend. 

Als eerste oorzaak haalt hij de journalistieke deontologie aan. Volgens hem moet een ernstig medium de boot afhouden wat betreft belastend materiaal uit de privésfeer.

Ten tweede haalt hij het grotere aanbod van mogelijk belastend materiaal aan. De Lijst Dedecker is daar de numero uno in van het Vlaamse landschap.

Een derde en meer structurele oorzaak voor de huidige schandaalsfeer die er heerst, is volgens Hooghe de algemene malaise in de politieke besluitvorming. ‘Door het nu al meer dan anderhalf jaar lang aanslepende geknoei heeft de politieke klasse op dit ogenblik nauwelijks nog krediet bij de publieke opinie, en dat maakt hen bijzonder kwetsbaar voor dit soort aanvallen.’ zo meent Hooghe.

Klopt allemaal, maar het probleem gaat natuurlijk verder dan een al dan niet falende regering.  Kiezers zijn vlottende kiezers geworden en laveren tussen meerdere partijen. Om zijn of haar stem te winnen is het dus nodig met gepersonaliseerde campagnes kiezers te lokken en wanneer een concurrent geschaad wordt is dat alleen maar goed voor de andere… Het uitlekken van de liefdesmails tussen Morel en Vanhecke komt Verstrepen goed uit, waarmee ik helemaal niet insinueer dat hij er iets mee te maken zou hebben.

De toenemende commercialisering en concurrentie is volgens mij nog een reden voor de tabloidisering. Mag de commercialisering onze redacties eigenlijk wel beïnvloeden? Ok, het is en blijft een bedrijf dat moet presteren. Maar heeft een krant ook niet als voornaamste taak de burger te informeren met nieuws dat maatschappelijk relevant is? ‘De waakhond van de pers’, de ‘vierde macht’ weet je wel? En de redacties en hoofdredacteurs/marketeers wijzen graag naar deze verheven taak als ze gaan aankloppen bij de diverse regeringen om hun noodlijdende sector te ondersteunen.

Ik geef toe, ik heb dit hoopla-nieuws graag gelezen. Maar of het relevant is? Niet altijd natuurlijk, behalve wanneer het tot op deze blog geraakte..  Zo werd De Wever vegetariër voor het milieu en ging De Crem gewoon ‘lekker niets doen’ in New York. De grens tussen al dan niet relevant zijn  is klein en het moet als journalist vast niet makkelijk zijn met die grens om te gaan. Maar toch, ik denk, of liever, ik vrees, dat er een nieuwe journalistieke cultuur op komst is. Eentje die niet meer zo gewetensvol is en gaat voor het snelle goedbekkende commerciële nieuws… Éen die zijn bronnen niet altijd dubbel checkt (fenomeen van factchecking zie de weblog van mijn medestudente Leen Desopper). Éen die bronnen zo maar overneemt van nieuwsagentschappen (weblog van medestudente Annelien Boens). Éen die vooral wil ‘scoren’ met zijn nieuws maar niet altijd stilstaat bij de gevolgen van soms persoonlijke berichtgeving. Kortom één van sensatie en tabloidisering. Frank Thevissen meent in De Standaard van 26 november dat ‘sensatiejournalistiek altijd wel de behoefte zal vervullen van een bepaald segment van de bevolking maar dat het niet thuishoort in een kwaliteismedium’. En zowel De Standaard, als De Morgen als Knack, toch wel kwaliteitsmedia in Vlaanderen, kunnen we hierop betrappen.

En het leuke, of het erge ervan, is dat deze kwaliteitsmedia elkaar beginnen te beschuldigen van ‘een boekske’ te worden…

Achtergrond geven, omzichtig te werk gaan met bronnen, checken van bronnen en ad rem zijn voor eventuele vervalsingen zijn de opdrachten die mijn medestudenten en ik te wachten staan als journalisten in spe. We gaan in ieder geval ons uiterste best doen om het  tij een beetje te kunnen keren.

Hauttekeete, L., Peersman, W. & Debackere, J. (2002). Politiek in de krant: hebt u iets gemerkt? Tijdschrift voor sociologie, 23 (3&4).

 Hauttekeete, L. (2005). De tabloidisering van kranten: mythe of feit? De ontwikkeling van een meetinstrument en een onderzoek naar de tabloidisering van Vlaamse kranten. Universiteit Gent.

Van Praag, P & Brants, K. (2000). Tussen beeld en inhoud: politiek en media in de verkiezingen van 1998. Het spinhuis.

Gelukkig belooft De Crem om samen met zijn juridische dienst van het departement defensie te kijken op welke mate hij maatregelen kan nemen om hem en zijn integriteit te beschermen tegen ons, bloggers. Het vaderland gered en ik hopelijk snel terug op het recht pad…

Wat begon als een stukje hoopla-nieuws in de rubriek ‘Kreten en gefluister’ van De Standaard is ontaard in ‘echt nieuws’, niet in het minst door de onhandige reacties vanuit het ministerie.

Het is nu echt nieuws omdat in De Standaard nu artikels verschijnen in de toch wel serieuzere rubriek ‘Opinie en analyse’. Toch wel iets bekendere bloggers als Luc Van Braekel en Hannes Couvreur spuien er hun gal over De Crems aanval. En Bart Dobbelaere, redacteur van De Standaard, schreef zelfs een opiniestuk over deze kwestie in de weekendkrant van 29 en 30 november.

Echt nieuws ook omdat De Crem zijn woordvoerder heeft laten bellen naar Café B waar hij even uit de bol ging. Al is het mij nog niet echt duidelijk wie opdracht gaf om wie te laten bellen met welke boodschap. Soit, een en ander leidde tot het ontslag van Nathalie Lubbe Bakker, het meisje dat blogde over De Crems uitspattingen of wat daarvoor moest doorgaan. De Crem beweert echter bij hoog en laag dat hij niet om het ontslag van het meisje gevraagd heeft, maar ‘gewoon de situatie uitgelegd heeft’. Standaardman Bart Dobbelaere  meent echter dat ‘gewoon informeren’ zeer vaak ‘ik wil ook dat u er iets aan doet’ betekent.

Echt nieuws tenslotte ook omdat De Crem in de Kamer op de rooster werd gelegd door enkele politici-collega’s over zijn verblijf in New York en hij een gedetailleerde beschrijving moest geven van zijn activiteiten daar. Hier ziet u hoe het De Crem daar verging. De Crem’s voorganger en vriend voor het leven Flahaut merkte op dat, wanneer De Crem veel wil drinken, hij beter een bezoekje aan de kazernes brengt, want daar kunnen ze pas drinken. Misschien kunnen we hem al helpen in onze Gentse Overpoort. Hij is er na zijn werk ook welkom om een glas te drinken, al  loopt hij daar natuurlijk meer het ‘gevaar’ dat hij een blogger tegen het lijf loopt die dan weer uitgebreid verslag zal doen over zijn optreden.

De Crem speelde het wel sterk: van verdediger ging hij gewoon in de aanval. Hij viel gewoon het fenomeen bloggen aan en goochelde met zijn integriteit. Sterk staaltje, maar net iets te doorzichtig? Ja toch?

Een en ander toont aan dat het in deze blog onderzochte ‘hoopla-nieuws’ ‘echt’ nieuws kan worden.  Deze week gaan we weer gewoon op zoek naar ‘hoopla-nieuws’, want deze week was het wat schaars… De Crem maaide ons het gras van voor de voeten, en de affaire Vanhecke-Morel, met een sterk ‘hoopla’ gehalte, werd al van bij het begin verkocht als politiek en maatschappelijk relevant en als dusdanig veelvuldig besproken door heren van stand. Serieuze concurrentie voor onze blog…zoveel is duidelijk…    

Dit lijstje met dank aan Pieter Morlion zijn blog:

- http://www.morlion.net/blog/2008/11/28/pieter-de-crem-is-een-klein-kind/

- http://thomasmorlion.wordpress.com/2008/11/28/pas-op-bloggen-is-gevaarlijk

- http://lvb.net/item/6814

- http://aardling.com/pieter-de-crem-minister-van-defensie

- http://blog.zog.org/2008/11/pieter-de-crem-heeft-geen-ongelijk.html

- http://standaard.typepad.com/en_nu_even_ernstig/2008/11/opgepast-gevaar.html

- http://www.pietel.be/pieterdecrem

- http://weblog.studiostefke.be/2008/11/is-bloggen-gevaarlijk.html

- http://www.blogologie.be/2008/11/belgische-blogg.html

- http://www.mafiablog.net/opgelet-we-zijn-gevaarlijk/

- http://blog.ikin.be/2008/11/28/gevaarlijk/

- http://blog.m443.com/2008/11/28/public-enemy/

- http://pietr.wordpress.com/2008/11/27/bloggen-gevaarlijk-fenomeen-dixit-de-crem/

- http://webpalet.titeca.net/2008-11/pietje-de-crem/

- http://blog2.adhese.com/2008/11/28/dangerous-blogs/

- http://houbi.com/?p=796

- http://www.techcrunch.com/2008/11/28/when-everyone-is-a-blogger-nothing-you-say-is-off-the-record/

- http://rikvanbruggen.blogspot.com/2008/11/de-creme-de-la-crem.html

-http://hoegin.blogspot.com/2008/11/de-crems-blogprobleem.html

-http://www.blogologie.be/2008/11/gevaarlijke-blo.html

- http://reynie.net/2008/11/28/bloggen-is-gevaarlijk/

- http://donviona.blogspot.com/2008/11/politiek-de-crem-zorgt-voor-onslag.html

- http://yvespernet.wordpress.com/2008/11/27/een-avondje-uit-met-de-crem/

- http://wpvd.blogspot.com/2008/11/beaten-generation.html

- http://www.jimability.com/blog/2008/11/28/likt-eens-van-een-cremke/

-http://www.kerygma.be/2008/11/28/ik-voel-mij-gelijk-zo-gevaarlijk-vandaag.htm

- http://www.belg.be/leesmeer.php?x=6743

-http://krisvandenbergh.be/2008/11/26/lef-versus-laf/

- http://herecomesherman.wordpress.com/2008/11/28/crembo-ii-legally-dumb/

- http://www.soren.be/?p=1129

- http://stijnvercamer.wordpress.com/2008/11/29/bloggers-zijn-gevaarlijk-zegt-de-crem/

- http://www.en.nl/en/article.php?id=55757

- http://www.peterdesmyttere.com/marketingblog/p/detail/minister-de-crem-trekt-ten-oorlog-tegen-blogs

- http://branders.name/archives/2008/11/29/pieter-de-crem-vindt-blogs-gevaarlijk

- http://koolweblog.wordpress.com/2008/11/29/bloggende-nathalie-lubbe-bakker-ontslagen-om-dronken-minister-bloggers-nightmare/

- http://www.alsdatalnietmeermag.be/563/pieter-de-crem-minister.html

- http://www.medium4you.be/POLITIEK-DE-CREM-zorgt-voor-onslag.html

- http://www.minitrue.nl/blog/2008/11/29/belgische-minister-na-flinke-kater-bloggen-is-gevaarlijk/

- http://bloggenisgevaarlijk.wordpress.com/2008/11/27/bloggen-is-even-gevaarlijk-als-een-vork-gebruiken/

- http://www.volkskrantblog.nl/bericht/233557

- http://www.fanvanmirthe.be/blog/2008/11/29/danger-danger-high-voltage/

- http://zigrid.wordpress.com/2008/11/29/villa-zever-gezever/

- http://www.zv-magazine.be/tags/pieter-de-crem

- http://letman.blogspot.com/2008/11/opgepast-gevaarlijk.html

- http://wonderewereldvanbenny.blogspot.com/2008/11/pieter-de-crem-bloggen-is-gevaarlijk.html

- http://www.bloggingthenews.info/blogging_the_news/2008/11/pieter-de-crem-voir-new-york-et-revenir.html

- http://www.thepomoblog.com/archive/welcome-to-the-21st-century-defense-minister/

- http://ledeberg.wordpress.com/2008/11/25/belgian-blogger-fired-in-ny-after-criticizing-minister-of-defense/

- http://www.inquisitr.com/10059/muzzle-those-damn-bloggers-will-ya-theyre-dangerous/

- http://www.blogofchange.com/?p=450

- http://technews.am/conversations/startup-meme/your_actions_are_being_watched_and_blogged_and_photographed_as_well

- http://www.zebrastreep.eu/2008/11/het-gevaar-van-een-blog/

- http://geenstofvoordiscussie.blogspot.com/2008/11/veel-suc06.html

- http://www.conversationblog.com/journal/2008/11/28/a-belgian-story-on-a-dangerous-blog.html

- http://fifinoent.blogspot.com/2008/11/bloggen-is-gevaarlijk-en-pietje-de.html

- http://goofballsworld.blogspot.com/2008/11/warning-you-are-potential-victim-of.html

- http://www.nevillehobson.com/2008/11/28/a-politicians-arrogance-or-ignorance/

- http://www.balencourt.com/blog/2008/11/28/pieter-de-crem-les-blogs

- http://verdekkeme.blogspot.com/2008/11/crembo-en-de-barmeid.html

- http://www.7sur7.be/7s7/fr/1502/Belgique/article/detail/515964/2008/11/28/Une-blogueuse-denonce-le-comportement-de-De-Crem-a-New-York.dhtml

- http://www.eraserhead.be/2008/11/28/zet-crembo-binnenkort-leger-in-ter-bestrijding-bloggers/

- http://www.rtlinfo.be/rtl/news/article/200362/une-blogeuse-scandalis-e-par-le-comportement-de-pieter-de-crem-new-york/

- http://lepolitiqueshow.dhblogs.be/archive/2008/11/25/fallais-pas-balancer-pieter-de-crem.html

- http://entrecard.com/blog/?p=735

- http://www.blogkazani.com/yazi/bakanin-bar-ziyareti-ortaligi-karistirdi

- http://www.richard3.com/2008/11/le_chibre_a_pieter.html

- http://3francs6sous.com/2008/11/29/le-ministre-de-la-defense-belge-enflamme-la-blogosphere/

- http://mediterranei.wordpress.com/2008/11/28/attenti-al-blog-morde/

- http://www.actu24.be/MBO_Article/219165.aspx

- http://blogsearch.google.com/blogsearch?hl=nl&ie=UTF-8&lr=&q=pieter+de+crem+new+york&sa=N&start=80

- http://www.corentingilquin.eu/blog/?p=156

- http://www.shoob.com/web20/le-ministre-de-la-defense-belge-trouve-les-blogs-dangereux/

Onze federale minister van defensie, Pieter De Crem, was in New York en oh, toeval, hij bezoekt deze bar. Crembo, dat is zijn bijnaam, kwam lichtjes aangeschoten toe, zo schrijft diezelfde Nathalie op haar blog. En als hij lichtjes aangeschoten is dan zingt Crembo, zo schrijft Nathalie, luidkeels klassiekers, genre ‘Lichtjes van de Schelde’ omgevormd tot ‘lichtjes van defensie’. Dat is nog mooi, maar sommige omgevormde liedjes waren behoorlijk vulgair, zo vond Nathalie maar niet zo Crembo: hij vond zijn liedjes heel  grappig.

De Crem ging, wij waren er niet bij en lezen met u mee, zelf ook achter de tapkast staan en zou gezegd hebben ‘Maak je geen zorgen, wij betalen alles!’ Tot zover het leuke hoopla-nieuws over een politicus, genaamd De Crem.

Deze feiten wegen niet zo zwaar, zelfs een minister van defensie mag na een drukke werkendag wel al eens doorzakken, wie zijn wij om iets anders te beweren? Er zullen vast wel meer ministers zijn die zoiets overkomt, al kan ik me dat van pakweg minister Daerden niet voorstellen. En of ze dit doen in New York, de Wetstraat of de Dorpstraat, heel veel doet dat niet ter zake. Maar toch, maar toch…   

Lubbe Bakker schrijft iets dat misschien toch wel relevant is. Ze maakte een gesprekje met de diplomatieke raadgever van De Crem , Vincent Mertens de Wimars, en ze vroeg wat ze eigenlijk deden in New York. Hij antwoordde daarop dat ze ‘hier waren voor enkele vergaderingen, maar dat deze geannuleerd waren omdat ‘de rest van de VN’ in Genève zat. Op de vraag of ze dat niet van tevoren wisten zou Mertens de Wimars geantwoord hebben dat ‘het momenteel zo stil is in Brussel en er nauwelijks iets gebeurt dus dat we evengoed naar New York konden gaan.’ En in deze zinnen eindigt het loutere hoopla-nieuws en komt de politieke relevantie naar boven. Het feit dat een woordvoerder van onze minister van Defensie meent dat er ‘niets te doen is in Brussel’ is wel degelijk politiek relevant.

Niets te doen? Met de banken in crisis? Met een krakende begroting? Met een asielprobleem van hier tot in Tokio? Natuurlijk was De Crem er als de kippen bij om te reageren en om de aantijgingen te verwerpen. Er was wel degelijk veel werk te doen in de VS. ‘We werken een druk programma af en bereiden het contact met de Amerikaanse minister van Defensie Robert Gates voor’. Volgens De Crem zijn ze na het werk gewoon een pint gaan drinken in die bar en zijn ze daarna rustig vertrokken, en dat is wat anders dan die Lubbe beweert, ja toch.

Mia Doornaert schrijft in een opiniestuk in De Standaard van 22-23 november dat het moet kunnen dat een minister op café een liedje zingt. Volgens haar hoort het Horeca-personeel een beroepsethiek te hebben en ‘openbare verklikker spelen past daar zeker niet in’. ‘Wie is nog nooit na een stressvolle dag op het werk neergezegen op een caféstoel met de uitroep ‘mijn baas is zot geworden’, of iets dergelijks dat men absoluut niet meent?’ ‘En stel je voor dat een serveerster die weinig zin heeft voor context of ironie dit ettelijke ogenblikken erna op haar blog zet.’

Doornaert heeft een punt volgens mij. Alles moet in zijn context gezien worden. Het leven van een minister lijkt me, afgezien van het hoopla-nieuws dat af en toe verschijnt, zo slecht nog niet.

Voor Frank Vanhecke moet het een donkerzwarte week geweest zijn (excuseer de kleurkeuze) want hij verloor deze week ook zijn politieke onschendbaarheid en riskeert, wie weet,  zijn politieke carrière. In de beruchte mails zouden naast liefdesverklaringen ook quotes gepubliceerd zijn die Morel in het onverwacht nazistische hoekje duwen. Zo sloot ze enkele mails af met ’88, voor altijd, M’. 8 verwijst naar de achtste letter in het alfabet, de H. HH of 88 is in meer dan donkere kringen dan ook een verwijzing naar, een groet van Heil Hitler. Volgens Morel zijn zowel liefdesverklaringen als neonazistische uitlatingen toegevoegd aan oorspronkelijke mails.

Uiteraard reageren Morel en Vanhecke furieus. Voor hen zijn Jurgen Verstrepen, ex-topman van Vlaams Belang en nu Lijst De Decker-politicus, en de ex-man van Morel de breinen achter het uitlekken van deze privé-mails die, zo zegt, Vanhecke dienen als partijbeschadiging. “In journalistieke kringen is het al maanden bekend dat de ex-man van Marie-Rose Morel en Jurgen Verstrepen leuren met een aantal gestolen, oude en nadien gemanipuleerde private e-mails van Marie-Rose. Geen enkel medium verlaagde zich om deze documenten te publiceren, tot vandaag de expert inzake pinguïns en hondjes, Dirk Draulans in Knack”, deze toch publiceerde, zeggen ze in De Morgen van 19 november. Verstrepen reageert daarop dat het juist Morel en Vanhecke zijn die moeten stoppen met hun lasterlijke campagne tegen hem, die als sinds zijn overstap naar LLD lopende is. Volgens hem rekent men net binnen Vlaams Belang met Morel en Vanhecke af, en zijn ze te blind om dit door te hebben. Niets van zeggen de twee: ‘LDD en Knack, riooljournalistiek en politiek hebben elkaar gevonden’ vinden ze. Ook in de ‘Keien van de Wetstraat’ van 21 november verdedigen Vanhecke en Morel hun standpunt op de zogezegde ‘liefdesmails.

Wat vinden andere media van dit gebeuren? Wel, er is weinig sympathie te bespeuren voor dit soort journalistiek… De Standaard vraagt zich vanuit journalistiek oogpunt af of citeren uit persoonlijk mailverkeer nog te verantwoorden is. De vermeende relatie tussen Vanhecke en Morel was geweten. Waarom dan nog uitpakken met die mails? Welk nut hebben ze? Volgens mij heeft een (vermeende) relatie tussen twee politici geen echt maatschappelijk belang. Morel is volgens sommigen de schuld van het gegeven dat het nu niet meer zo goed draait met het Vlaams Belang. Zij zou namelijk gezorgd hebben voor de ruzie tussen het onoverwinnelijke trio ‘Vanhecke-Dewinter-Annemans’, en ook de samenwerking met Jean-Marie Dedecker zou door Morel afgesprongen zijn. (DM, 19 november). Zou kunnen maar persoonlijk vind ik nog geen reden om  persoonlijke mails te publiceren, zeker niet als het om louter privé-redenen gaat. In de ‘Keien van de Wetstraat’ zeggen Vanhecke en Morel dat ze mails en brieven krijgen van politici, zowel van binnen en buiten de partij, met steunbetuiging. Zelfs journalisten zouden hen gemaild hebben met de boodschap dat dit soort berichtgeving echt niet kan.

Wanneer ik als journalist mails in handen zou krijgen van een politicus die gefraudeerd heeft, wanneer een regering op het spel staat, of erger nog, wanneer er levens op het spel staan, dan zou ik publiceren omdat het maatschappelijk belang primeert. Een relatie heeft deze relevantie niet. Ik stel me ook vragen bij het feit dat Knack dit publiceert. Knack staat volgens mij en volgens vooral zichzelf gekend als een kwaliteitsvol weekblad. Het feit dat ze met zulke ‘roddels’ aan komen draven, tot op de voorpagina toe, vertelt meer over onze pers dan over de losse zeden in het politiek landschap…

 Drie maand volg ik nu Journalistiek aan de Ugent, en bij het vak ‘Deontologie’ stelden we ons de vraag of je kan publiceren uit persoonlijk mailverkeer. Waarschijnlijk is het antwoord op deze vraag voor iedere journalist of journalist in spé anders; maar in deze fase denk ik dat ik enkel persoonlijk mailverkeer zou publiceren indien ze iets nieuws brengen dat ‘maatschappelijk belang heeft’.  Foei Knack dus…

Ok, het is hoopla-nieuws, en mensen lezen dit graag. Dat blijkt een wet te zijn waaraan een weekblad dat zichzelf respecteert en zich normaal distantieert van dergelijke berichten, niet aan ontsnapt… Dat belooft voor de komende weken… Er zullen al verschillende politici zweten…

Was er de voorbije twee weken hoopla-nieuws? Nou en of…  Zelfs in het buitenland…

Weet u dat de Verenigde Staten van Amerika een nieuwe president heeft, een president die, yes we can, verandering zal brengen, kortom een president die Amerika eindelijk een positief imago zal brengen, maar ook een president, en nu komt het, die zijn beide dochters een hondje heeft belooft. Zijn naam is Obama. 

We lazen het in de Amerikaanse pers, ja zelfs in onze eigen Vlaamse kwaliteitspers want zowel ‘De Standaard’ als ‘De Morgen’ werden wild over de nieuwe puppy’s die mee zullen  komen naar ‘Het Witte Huis’. Natuurlijk boden verschillende kwekers een puppy aan… Wat ze niet wisten (en wij lekker wel) is het opzienbarend nieuws dat één van de dochters van Obama allergisch is voor hondenharen, en dat men dus op zoek moet naar een hypo-allergenische hond worden, bij voorkeur een kruising. En dan is de vergelijking, met papa Obama niet ver weg, hij is namelijk ook een kruising tussen twee rassen. Peru, altijd bekommerd om het leed van presidentsdochters, bood daarom al een naakthond aan.

Dat ik me vragen stel over dit nieuws, over het feit dat zo een banaal gegeven als ‘het ras van het nieuwe hondje van Obama’ de pers in de ban houdt? Hoop eerlijk gezegd van u hetzelfde.  

Maar we weten dat de sociale context in Amerika helemaal anders is dan bij ons. Amerikanen  vinden het daar klaarblijkelijk belangrijk om te weten wat voor soort hond Obama heeft.  Niets nieuws, want ook de honden van Bush waren bekend, ook al omdat ze af en toe een anti hoopla-journalist eens stevig in de broek hapten. Bij ons in België gebeurt zoiets natuurlijk niet, helemaal niet.  Mag ik je daarom, hier, onthullen dat onze eigen premier van geiten houdt? Geen dank, maar dat neemt niet weg dat we in België niet speculeren over ras, geslacht, naam van de geiten die Leterme niet heeft. Wij hebben echt wel wat beters te doen in tijden van crisis, olieprijzen, bijna bankroete banken en tanende economie, dank je wel.   De wereld verwacht veel van Obama en hij krijgt niet veel tijd. Zijn hondje zal daar helaas niet bij kunnen helpen.

Weer een staaltje Hoopla nieuws zou u denken.  Wat is het nut van een – toch iets dikkere – politicus die voor een week geen vlees eet? Maar deze uitdaging voor De Wever had wel degelijk nut. ‘Het is de bedoeling om hiermee een ernstig debat te openen over onze toenemende vleesconsumptie, zeker nu er ook in de Aziatische landen door de stijgende welvaart meer vlees wordt gegeten. De toename van CO2-uitstoot door al die koeien vormt immers een serieuze belasting voor ons ecosysteem.’ Zo zei De Wever in De Standaard. 

En dit is wel degelijk politiek relevant vind ik. Mooi gedaan dus van De Wever. Hij opent op een originele manier een debat waar in deze tijden van financiële crisissen niet meteen oog voor is. Het feit dat hij een quornburger niet te vreten vindt, tja, dat hoort bij het programma, zeker?

De Wever heeft niet vals gespeeld bij zijn geheelonthouding van vlees, zo zegt hij. Maar aftellen deed hij wel, en twee minuten na middernacht zat De Wever wel al aan de Filet d’Anvers. De Wever zal dus niet echt bijdragen aan een vermindering van de stijgende vleesconsumptie, maar hij heeft toch geprobeerd dat het kan, en belooft af en toe minder vlees te eten.

Bart De Wever is trouwens één van de weinige politici die geen blog heeft! Uiteraard wordt hij vermeld op de website van de N-VA, maar persoonlijke dingen of een eigen website konden we niet vinden. Misschien dat dat nog komt in de aanloop van de Vlaamse verkiezingen. Bart De Wever heeft wel een profiel op facebook, een sociale netwerksite. Uit wetenschappelijke overweging heb ik hem tot mijn vriend gemaakt op facebook. Voorlopig heeft hij mij nog niet geaccepteerd…Dit wordt dus (hopelijk) vervolgd. 

Filip De Winter daarentegen is wel al grondig voorbereid op de Vlaamse Verkiezingen… hoewel… op deze website weinig of niets persoonlijks. Toch niets waarin hij naar zijn privé leven verwijst. Enkel politiek gerelateerde verwijzingen zoals speeches, boeken die hij schreef,  foto’s van hemzelf op de IJzerbedevaart, foto’s in het huis van Pim Fortuyn, maar nergens een foto van zijn vrouw of kinderen. Geen hoopla nieuws dus op de website van Filip De Winter. We kunnen hem zelfs niets persoonlijk melden. Wanneer we hem zouden willen contacteren gaan onze berichten eerst naar de webbeheerder en dan (misschien) naar Filip De Winter. Natuurlijk kunnen we ons vragen stellen bij het nut van zo een ‘contacteer mij’ rubriek. Werkt het echt? Worden ze gelezen en beantwoord? En zo ja, wie beantwoordt zo een mails dan? De politicus zelf, medewerkers? Maar eigenlijk doet dat er niet toe, het feit dat je het KAN doen als je iets wil laten weten, dat is toch belangrijker denk ik. En bij Filip De Winter kunnen we dat niet. Punt. 

Patrick Janssens daarentegen, de geboren campagneman, daar kan je wel bij terecht voor je persoonlijke belevenissen. ‘Wil je me contacteren? Wil je me iets vertellen of vragen? Dat kan, vanzelfsprekend. Gebruik het onderstaande invulmodel en ik laat je zo spoedig mogelijk een antwoord.’ Zo staat er te lezen. Voor de rest is zijn website niet echt heel persoonlijk. We lezen zijn biografie, en we vinden er de boeken die hij schreef op terug. maar hier ook geen foto’s. Op deze website ook geen blog. Het is dan ook vooral een website in het teken van Antwerpen. De link is niet voor niets www.burgemeestervanantwerpen.be. Patrick Janssens onze campagneman heeft dus niet echt een persoonlijke website en dus  vraag ik me hier af… is dat wel nodig om stemmen te ronselen? Janssens zal toch wel weten hoe het moet?  En dus kunnen we er vanuit gaan dat Patrick Janssens vindt dat het persoonlijk leven niet relevant is voor een politieke keuze. Ideeën wel. En daar sluit ik mij bij aan. 

Jean-Jacques De Gucht dan. Deze jonge politicus loop op zijn website ook niet te koop met persoonlijke weetjes. We lezen een korte biografie, enkele opiniestukken (laatste dateert van mei 2008), ook enkele filmpjes van debatten waar hij aan deelnam kunnen we terugvinden. Mailen kan ook, en deze mail komt rechtstreeks bij De Gucht terecht (of dat wil hij ons toch laten geloven). Erg leuk op deze website is nog dat we ons ook in een aparte rubriek ‘helpen’ kunnen melden indien we een steentje willen bijdragen aan zijn campagne. We zouden kunnen flyeren, een bord in de tuin plaatsen of een affiche voor het raam hangen. Dat is dan weer wel persoonlijk. Hij vraagt aan ons om te helpen… beetje raar, niet?  

Tot slot Yves Leterme. Het spijt me te zeggen, zijn website en blog stralen gewoonweg saaiheid uit. Niets van een persoonlijke toets (ok het moest niet, maar een tikje mag altijd), vooral de droge lay-outs steken mij de ogen uit. Er staan foto’s op, en die zijn politiek gericht. Ook hier een overzicht van zijn politieke carrière. Zijn blogs zijn politiek en droog. Deze site spreekt echt niet aan om verder door te klikken. We kunnen hem wel altijd contacteren, het telefoonnummer van zijn kabinet staat duidelijk vermeld alsook het adres. Deze ‘contactdrempel’ ligt dus net iets hoger dan bij de vorige politici waar we gewoon een tekstje konden typen. 

Verder wil ik u zeker www.jeanlucdehaene.blogspot.com niet onthouden. Een juweeltje. Bij informatie over deze persoon vinden we de gevleugelde woorden ‘Ze noemen mij ook wel “den bulldozer”, “de loodgieter” of “de mijnenveger”, en ik neem dat op als complimenten.’ Deze blog is up-to-date, grappig en typisch Dehaene. We horen hem zo praten in het taaltje waarin de blogs geschreven zijn en waar hij het over ‘ons Celie’ heeft. Bereiken kunnen we deze Jean-luc (want de echte is het niet vrees ik) op jeanluc.dendikken@gmail.com.

Doen, zou ik zo zeggen. 

Ook wij dus.

De naamstem wordt bij verkiezingen steeds belangrijker. Mensen stemmen op mensen, niet (meer) op ideeën of ideologieën. Politici hebben er dus alle belang bij om mensen te overtuigen van hun eigen ik. En op welke manier kan dat beter dan via een blog, denkt men in deze tijden, en dus slaan politici aan het bloggen…

Eerst en vooral heb ik bij de drie politici hieronder besproken geen onderscheid gemaakt tussen een weblog en een website. ‘Een weblog is namelijk een website waarop regelmatig – soms meerdere keren per dag – nieuwe bijdragen verschijnen en waarop de geboden informatie in omgekeerd chronologische volgorde (het nieuwste bericht verschijnt als eerst) wordt weergegeven.’ De drie politici hebben, om taalkundig helemaal correct te zijn, elk een website, met daarop een weblog. Hieronder worden beide begrippen (blog en site) door elkaar gebruikt omdat deze politici nu eenmaal bloggen op hun site. 

Neem nu  Bert Anciaux, Vlaams minister van cultuur, en gekend als emotioneel politicus. Hij heeft een professionele en politiek sterke blog.  Dat hij een vrouw heeft, genaamd Damienne, kan je erin lezen, naast de namen van zijn 4 kindertjes. 
Voor de rest wordt vooral zijn politieke carrière belicht, schrijft hij commentaarstukjes over actuele politieke onderwerpen en zien we op zijn foto’s alleen kiekjes van hemzelf. Slechts éénmaal is Anciaux te zien met één van zijn kindjes. Het meest persoonlijke aspect op zijn weblog is zijn muzieklijstje: Elvis Costello, Boudewijn De Groot, Louis Neefs, K’s Choice… Persoonlijke keuzes, maar veilige keuzes. Iedereen vindt wel iets in het lijstje dat hij goed vindt.  Een professionele blog dus, waar Anciaux persoonlijkheid lichtjes aanwezig is, maar de focus vooral op het politieke ligt.

Al googelend kwam ik op een blog van een CD&V-er. Ja, de iets oudere Herman Van Rompuy blogt ook. Ook deze tekstjes zijn professioneel, of op zijn minst semi-professioneel. Men vindt er de alledaagse actualiteit in terug maar ook dingen die Van Rompuy opgemerkt heeft of hem raken en die er eigenlijk niet echt toe doen: Soeur Emmanuelle stierf even voor ze honderd werd nadat hij onlangs een interview met haar las, hoe toevallig. Mooi, leuk, maar onbelangrijk om het cru te stellen.
 
In deze blog komen we ook veel over de persoonlijkheid van Van Rompuy te weten. Zo post hij wekelijks een ‘gedicht van de week’, heeft hij een rubriekje ‘gouden woorden’ waaronder  we (slechts) drie woorden vinden namelijk: pessimisme, dier en God. We kunnen Haiku’s lezen (korte Japanse gedichten) en vinden er ook een rubriekje boeken terug met titels die Van Rompuy ons warm aanbeveelt.
 
Herman eindigt met een rubriek onder de originele titel; ’Herman’. Na de ietwat idyllische en persoonlijke blog was ik benieuwd naar  dat rubriekje. Ik dacht foto’s van Herman terug te vinden, want ‘Herman’ mag ik hem nu wel al noemen na het lezen van zijn leukste boeken en mooie poëzie. Niets daarvan; geen foto’s van een lezende Herman, zijn vrouw, kinderen of parkiet. We worden geconfronteerd met een droge, saaie opsomming van studies, beroepen, politieke carrière en publicaties.
 
Maar toch denk ik dat Van Rompuy (want zo noem ik hem nu weer) er in geslaagd is een voor de media niet altijd gekend persoonlijk tintje van hem te laten zien, al vind ik zijn blog er een beetje ‘over’. Dat er mensen geïnteresseerd zijn in de lectuur van Van Rompuy, dat kan ik mij nog inbeelden, maar wie klikt er wekelijks op zijn weblog om het staaltje Haiku van de week te lezen?
 
We eindigen vandaag bij de blog van Jurgen Verstrepen. Deze blog is lekker persoonlijk. Je kan je abonneren op zijn podcast, hem toevoegen op facebook en mailen.  Verstrepen schrijft bijna dagelijks een hip tekstje op zijn blog. Zo postte hij op 19 oktober het filmpje met als titel ‘Vernietig een Flitspaal’ waaronder zijn tekst: ‘Schitterend, bekijk het filmpje… I love it.’ Dat taaltje: ‘I love it’. Net of hij tegen een goede vriend spreekt. Die indruk wil hij waarschijnlijk ook geven. Ik ben één van jullie want ik spreek zoals jullie.            

 Zijn site is zeer flitsend, vol met filmpjes, een ‘freedom of speech’ testje, foto’s, Jurgens Web Tv… Ook een hele resem opsommingen waarin Verstrepen in geïnteresseerd is kunnen we op de site vinden, van snelle en grote Duitse wagens, over ‘loungen’ en ‘shoppen’ tot ‘mensen uitdagen tot een gesprek’.  

Verstrepens site steelt er qua entertainment pas echt bovenuit wanneer we de foto-albums bekijken. Het ‘heden’ en vooral het ‘verleden’ album is al vrij persoonlijk. ‘Kinderfoto’s zijn leuk maar politiek irrelevant. Tenzij jij staat te springen om kinderfoto’s en foto’s in zwembroek te zien van Jurgen Verstrepen. Ok, in een goede bui kunnen we zelfs daar nog mee leven. Maar het wordt nog persoonlijker bij de albums ‘familiefoto’s’ en ‘eigen fotografie’. De foto’s zijn mooi, tot zeer mooi, daar niet van. Zijn kindjes zien er schatjes uit en zijn vakantiefoto’s mogen er zijn. Maar, nogmaals, wie zit hier op te wachten?

Het summum bereiken we echter met het album ‘Fotografie Babes : 16+’.  Hierop deelt Jurgen Verstrepen zijn voorkeur voor vrouwelijk bloot met ons, en al ben ik niet preuts, dan nog kan ik er de meerwaarde niet van inzien. Zijn er echt geen andere mogelijkheden om je persoonlijkheid en eigenheid kenbaar te maken. Ik kan er wel wat suggereren. 

Zijn site is duidelijk de persoonlijkste, de hipste, de leukste om op door te klikken, maar erg informatiegericht is hij niet. Misschien is dat ook niet de bedoeling en wil hij gewoon entertainen? Dan is hij daar heel erg goed in geslaagd. En kijkend naar de recente peilingen waar LDD zo hoog scoort, werkt het nog ook.

En dan ineens, in de kwaliteitskrant die De Standaard heet, lees je: ‘Anderen kopen een motor op hun veertigste, ik heb mezelf een maagoperatie cadeau gedaan’. Was getekend: Geert Lambert in tekst en in foto (voor en na…, den dikke en den dunne), gekleurd met leuke verhaaltjes over hoe hij met zijn nichtje naar het strand ging en ‘ei dikken’ genoemd werd. Maar het gaat over nog meer dan dat.

Hij is nog steeds vrijgezel, ja ondanks die 60 kilo minder, maar deze zorgden wel voor een totaal nieuwe outfit in de kleerkast.  

Dit is het allerbeste Hoopla nieuws, maar met wat goede wil willen we in een gulle bui de maatschappelijke relevantie terugvinden onder de noemer ‘overconsumptie’. Steeds meer volwassenen en kinderen lijden aan overgewicht en de consument moet dit weten. 

Maar is de boodschap van ‘vreet maar door, met een maagoperatie ben je in een mum van tijd 60 kilo lichter’ (remember Geert Lambert) wel een goed signaal richting die consument? Neen toch… Gezonder eten, meer sporten, dat moeten de boodschappen zijn, niet het feit dat iemand 60 kilo kan vermageren door middel van een maagring.

In de komende blogs zullen we systematisch enkele blogs van en over politici bekijken. We kijken naar persoonlijke tintjes en originaliteit! Als je zelf iets te melden hebt…., je weet ons te vinden. Tot blogs.

En nu, 2008, zijn ze getrouwd. Als dit geen persoonlijk nieuws over politici is? Maar wat is de meerwaarde van dit alles? Welke vragen stellen we ons bij de relevantie van dergelijke berichten? Ik zal zelf zeggen dat ik ze mooi en leuk vond om lezen maar dat we ze niet echt onder hoopla-nieuws catalogeren.  Smet en Martens houden het clean, zwieren niet met onnodige details, en houden het op een leuk liefdesinterviewtje. Dat moet kunnen, zelfs al vinden ze de commentaar van Stefan De Clercq, onnodig…

En ja, in deze blog gaat het voornamelijk over politici, maar sorry, het mooiste voorbeeld komt deze week uit een andere ‘sector’: kolonel Vaessen roddelde in ‘De Kroon Ontbloot’ nog eens over ‘het hof’. Wie het boek wil kopen kan er  heel erg persoonlijke berichtgeving over het koningshuis lezen… Hoe raakte Mathilde zwanger. Hoe krijgt prins Filip zijn onderbroeken in de luchter? Ja, de vuile was wordt echt wel letterlijk buiten gehangen.

De vraag is, en nu word ik terug wetenschappelijk: is deze informatie relevant? En, neen, je hoeft niet te antwoorden of je een en ander leuk vond om te lezen…

Zal ik de discussie openen? Zo letterlijk kwaadspreken over het koningshuis heeft mijns inziens weinig nut. Hoe Mathilde zwanger raakte raakt mijn koude kleren niet, IVF of prins Filip? En of deze informatie relevant zou zijn voor het verdere beleid van een koningshuis dat in dit land toch al niet veel te vertellen heeft? Voer voor een andere blog…

Maar ongelooflijk hoopla-nieuws zat er wel in de memoires van Vaessen, en dat is wanneer hij wat vertelt over ene Joelle Milquet. Volgens Vaessen zou ze een marionet van het Paleis zijn die banden heeft met Opus Dei. Haar politiek gedrag zou zo dus te verklaren zijn. Houdt zij zo als ‘madame non’ de grondwet herziening tegen in opdracht van ‘het hof’ en van ‘Opus Dei’? Volgens de definitie is dit geen hoopla nieuws omdat zoiets wel degelijk belangrijk zou zijn om het huidige politieke landschap te begrijpen. De komende weken verkennen we de interessante grens tussen ‘hoopla nieuws op zich’ en gewoon relevantie informatie.

Alle smeuïge roddels en info over onze politici worden hier, onder het mom van ‘wetenschap’ aan de wereld kenbaar gemaakt. Vooraleer u in dit paradijs mag binnentreden moet u eerst even de theoretische achtergronden van ‘hoopla nieuws’ doorworstelen. Bedenk dat de schrijver ervan, nog meer inspanning gedaan heeft om dit kader te verzamelen… Ga door deze tekst, en het hemels manna van ‘persoonlijk nieuws rond onze politici’, zal uw deel zijn… Vanaf nu wordt het in deze blog ernst. We staan dus ook stil bij het belang van persoonlijke websites en de logische link tussen ‘hoopla nieuws’ en deze websites.

U en ik zien de laatste jaren een overduidelijke toename van politieke personalisering, en het  voortschrijdende moderniseringsproces is daar niet vreemd aan.

Van Aelst (2003) duidt in zijn paper  over ‘politici online’  twee oorzaken aan voor deze toenemende personalisering:  ‘(1) de crisis waarin de politieke partijen zich bevinden en (2) de rol van de media, met name televisie’. De roep om authenticiteit kan als derde oorzaak gezien worden, maar dan vooral voor de meer vergaande vormen van personalisering.

Volgens Van Aelst (2003) bestaan er twee vormen van personalisering.

• Politieke personalisering (personen die standpunten van de partij weergeven, meer een strijd tussen personen, politieke leiders).
• Als tweede vorm zien we het inzoomen op de individuele kenmerken en het privé-leven van de politicus. Dit gebeurt minder in de traditionele nieuwsberichtgeving, maar vlugger in allerlei weekbladen, talkshows en spelprogramma’s. Het politieke wordt hierbij ondergeschikt aan het private en dezelfde Van Aelst (2003) spreekt dan zelfs over ‘emotionalisering’ waarbij hij bedoelt dat persoonlijke ervaringen en emoties centraal staan. Deze vorm is dan ook een belangrijk onderdeel van het ‘Hoopla Nieuws’.

Naast de talrijke talkshows en spelprogramma’s zijn ook  de persoonlijke websites totaal nieuw in het medialandschap tegenover pakweg 15 jaar geleden. Politici beschikken tegenwoordig niet alleen over een  partijwebsite, met een overzicht van alle partijleden en de partijstandpunten, maar meer en meer hebben ze ook een persoonlijke website waarin ze hun mening over bepaalde issues kenbaar maken. Sommige politici plaatsen op deze persoonlijke sites  gezinsfoto’s, om de afstand met ‘de gewone kiezer in de straat’ te verkleinen. Op deze manier hopen ze het duidelijk te maken dat ook zij, politici,  mensen van vlees en bloed zijn, met een gezin, en dus compleet vergelijkbaar zijn met ‘de rest van de bevolking’. Omdat de politici zelf in de hand wat ze op de site zetten of niet, is de kans minimaal dat ze verkeerd begrepen of geïnterpreteerd worden.

De Landtsheer (2004, p. 18) vindt dat politiek op een sensationele manier gebracht wordt door de audiovisuele media en haar “onderhoudend, spannend, zelfs soms gewelddadig, commercieel en altijd oppervlakkig maakt”.  De stelling van haar boek ‘Politiek impressiemanagement in Vlaanderen en Nederland’ is dan ook dat door de ‘modernisering’ van de mediacultuur de persoonlijkheid van een politicus in toenemende mate belangrijk is geworden.

Dave Gelders denkt daar ietwat anders over in zijn artikel ‘Die Goeie oude Tijd’. Het artikel is een antwoord aan Luc Huyse’s artikel ‘anecdotitis, een besmettelijke mediaziekte’ waarin deze een vrij negatieve analyse maakt over politieke berichtgeving. De huidige politieke complexiteit kan niet meer gevat worden door journalisten zo meent hij. Maar is daardoor de kwaliteit van onze berichtgeving gedaald? Dave Gelders vindt alvast van niet…: ‘In onze huidige informatiesamenleving weten we steeds meer, maar tegelijk is ook wat we kunnen weten toegenomen’. Informatie over ‘wie doet het mogelijk met wie en waarom’ is ook relevant voor de burgers’  schrijft Gelders. 

Onze voorlopige conclusie: Hoopla nieuws is allesbehalve minderwaardig. Ze laat een zachtere kant van de politiek zien, een meer menselijke kant. Uit een analyse van onze al geciteerde Van Aelst (2003) blijkt trouwens dat slechts iets meer dan 7 procent van de geanalyseerde krantenberichten de persoonlijke aspecten van politici belichtte. Maar, zoals hierboven vermeld zijn het vooral tv-programma’s en persoonlijke websites die de persoonlijke kant toelichten en moeten we dit relatief klein procent van krantenberichten niet minimaliseren. In deze blog zullen we ons vooral focussen op krantenberichten en weekbladen. Ook websites of weblogs met persoonlijke informatie over politici zullen aan bod komen.

Door het zeer praktische feit van ‘geen tv op mijn kot’ zal het tv-aspect slechts minimaal behandeld worden.  

Geconsulteerde boeken:

Van Aelst, P. (2002). Politici online: naar een verdere personalisering van de politiek?  Niet gepubliceerde paper,4 , Antwerpen, politieke wetenschappen.

De Landtsheer, C. (2004). Politiek impressiemanagement in Vlaanderen en Nederland. Leuven: Acco